مرکبات از دیدگاه ابن سینا

مرکبات از دیدگاه ابن سینا
مهر 25, 1400
60 بازدید

تقسیم بندی مرکبات مرکبات صناعی ساخته و پرداخته انسان است مانند دارو، ماشین آلات صنعتی که همانند عناصر و مواد اولیه شان دارای حیات نمی باشند و لذا دارای مبدئی کمالی به نام نفس نمی باشند. و اما مرکبات طبیعی انواع گوناگون دارند؛ بعضی از آنها فاقد حیات اند مانند معدن، ابر و مه که […]

تقسیم بندی مرکبات

مرکبات صناعی ساخته و پرداخته انسان است مانند دارو، ماشین آلات صنعتی که همانند عناصر و مواد اولیه شان دارای حیات نمی باشند و لذا دارای مبدئی کمالی به نام نفس نمی باشند.

و اما مرکبات طبیعی انواع گوناگون دارند؛ بعضی از آنها فاقد حیات اند مانند معدن، ابر و مه که موجوداتی آلی که کارشان را با آلت انجام دهند، نمی باشند. بعضی از آنها دارای حیات اند مثل نبات و حیوان و انسان که موجوداتی آلی اند، یعنی کارشان را با ابزار و آلات انجام می دهند و لذا دارای مبدئی هستند که آن مبدأ علت کمال و تمام آنهاست و آن مبدأ همان نفس آنهاست و لذا جناب ارسطو در تعریف نفس گفته است که نفس کمال اول جسم طبیعی آلی است که دارای حیات بالقوه می باشد، هریک از نفوس نباتی، حیوانی، انسانی در این تعریف شریک اند و این کمال که منوع آنهاست یعنی آنها را نوعی خاص می سازد، در آنها تفاوت ندارد و اگر تفاوتی در کار است، از جهات دیگر از کمالات وجودی است.

مرکبات از دیدگاه ابن سینا

جهت تایید ، مطالبی از کتاب اشارات بوعلی و شرح خواجه نصیر الدین طوسی بر آن آورده می شود که خلاصه آن را بیان می کنیم، جناب بوعلی می فرماید: آن چه که مبدأ حرکت در بعضی اجسام است ، جسم بودن آنها نیست، چون جسم بودن را جمادات هم دارند و لکن حرکتی ندارند و کسی نگوید جسم بخصوصی مبدأ حرکت است، چون می گوییم پس آن خصوصیت است که در حرکت بعضی اجسام نقش دارد، ما همان خصوصیت را نفس می نامیم. این مطالب در فصل پنجم نمط سوم کتاب اشارات آمده است و در فصل بیست و دوم نمط دوم آن کتاب هم مطالبی در این مورد آمده است که خلاصه شرح جناب خواجه از آن مطالب این است که مرکباتی که از ترکیب عناصر تحقق می یابند بر سه قسم اند: 1-مرکباتی که دارای نفس نمی باشند مثل معدنیات.2- مرکباتی که دارای نفس اند یعنی قوه غاذیه و نامیه و مولده دارند،و لکن قوه حس و حرکت ارادی ندارند که به آنها نبات می گویند.                  3-مرکباتی که علاوه بر قوای نباتی حساس و متحرک به اراده نیز می باشند که به آنها حیوان می گویند البته حیوان به معنای عام که شامل انسان نیز می شود، این خصوصیات برای مرکب به عنوان کمال اولی آنهاست چون کمالات شیئی بر دو قسم است 1- کمالات اولی که به  ذاتیات شیء گفته می شود و منوع اند یعنی نوعیت نوع را می سازند.2- کمالات ثانوی که به اعراض شیء گفته می شود و بعد از کمالات اولی بر شیء عارض می شوند ، کمالات حیوان، شامل کمالات نبات و معدن می شود به اضافه شیء دیگر و همین طور کمالات نبات شامل کمالات معدن می گردد به اضافه شیء دیگر، یعنی این سه طایفه در طول یکدیگرند و نه در عرض یکدیگر، لذا هر مافوقی کمالات مادون را داراست، البته عکسش صحیح نمی باشد.

برچسب‌ها:, , , , , , , , , , , , , ,